O realismo da Paixón

“O Deus aldraxado, tal é a tese inicial, ha ser o Deus que fracasou. Co mundo, non é quen de cumprir a intención digna de Deus… non se esnaquiza contra o mundo desque o crea senón que soamente se esnaquiza nel: ese é o tema da Paixón. Sexa quen sexa ese personaxe sufrinte e morrente, o ‘Fillo do home’ e o ‘servidor de Deus’… ninguén sabe exactamente o que significa cada un deses atributos: nel, Deus é abandonado por si mesmo. E podemos engadir tamén o porqué.

No horizonte das indicacións bíblicas: porque permitira que a morte se introducise no mundo e, segundo Paulo, como consecuencia do pecado. De maneira máis adaptada ao texto orixinal: porque o Creador esixía da súa ‘imaxe e semellanza’ que renunciase a ser como era el mesmo. Desde aquela, tentación e limitación van á forza unha a carón da outra para se converter na contradición dunha única e mesma existencia. Non había necesidade de tentador, de serpe baixo a árbore dos froitos do coñecemento… o iniciador desta criatura predispuxéraa á autopresunción. Lutero tiña razón cando, na décimo sétima das súas teses, a titulada “Contra a teoloxía escolástica” (1517), afirma: en virtude da súa natureza, o home non pode querer que Deus sexa Deus (Non potest homo naturaliter velle deum esse deum); polo contrario, el deséxase a si mesmo como Deus e como Deus do Non-Deus (Immo vellet se esse deum et deum non esse deum). Non se trata de ateísmo senón do desexo de ocupar a posición do Deus único, para a cal a sinxela reivindicación do ¡Eu tamén! non había abondar. A rivalidade só pode ser absoluta.

No comezo da Biblia, o Deus do Xardín do Edén non é aldraxado nin o tempo de duración dun eón do mundo. Sérvese do medio máis sinxelo, aquel que xa utilizara ‘ao grande’ cando a creación do mundo: a finitude. Ao expulsar o ser humano do Xardín do Edén, quítalle o máis importante medio de subsistencia da súa rivalidade. Na ilusión de ser ‘á imaxe de Deus, segundo a súa semellanza’, prometido polo Eritis sicut dii!, saído da boca da serpe coma se da mesma teimosía se tratase, o ser humano perde o alimento da árbore da vida, queda entregado ao seu carácter mortal. A morte non é algo inventado, unicamente queda ceiba da acción do seu antídoto.

O ser humano non vai renunciar á disposición que está nel mesmo: querer ser coma Deus. Mais só vai poder perseguir esa finalidade ao prezo das monstruosidades da súa historia. A combinación da semellanza á imaxe de Deus e de prazo mortal nun mundo de medios limitados de autoconservación e de gozo de si implica o fracaso da Creación.”

Hans BlumenbergLa Passion selon saint Matthieu, páxs. 19-20, París: L’Arche, 1996.

 

Publícase “En procura da realidade”, de Brais Arribas

Novo número de Anotacións sobre literatura e filosofía

No número 26 de Anotacións publícase “En procura da realidade”, un artigo de Brais Arribas no que se formula as seguintes preguntas: ¿de que está formado o real? ¿Que hai no mundo? ¿De que falamos cando nos referimos ao existente?

Para responder a estas cuestións, o filósofo galego bota man da obra de Graham Harman, que responde dun xeito directo: de cousas e as súas propiedades, de entidades e as súas peculiaridades. A súa orixinalidade é poñer de relevo que a relación ser humano-mundo non ten privilexio sobre outros tipos de relacións.

No ensaio, Arribas leva a cabo, primeiro, un nidio e atinado achegamento á obra de Harman, autor de quen publicamos “Da causación vicaria” en Anotacións nº 9. Segundo, o filósofo galego salienta as peculiaridades da Ontoloxía Orientada aos Obxectos (OOO) fundada polo propio Harman, sinalando as diferenzas con outras concepcións e deténdose na influencia da fenomenoloxía e na singular lectura de Heidegger que realiza Graham Harman, especialmente nas súas primeiras obras Tool Being (2002) e ­Guerrilla Metaphysics (2005).

No artigo descríbese a elaboración teórica da OOO, como unha

“das máis arriscadas e suxestivas do panorama contemporáneo, ao considerar que a retirada dos obxectos non acontece só na esfera humana senón que afecta a toda a interacción que manteñan os obxectos entre si. A esencia das cousas non é só inalcanzable para o ser humano senón que as relacións que manteñen os obxectos tamén os deforman, impedindo que uns poidan achegarse completamente aos outros […]. A pedra que atravesa o cristal rómpeo, non obstante, iso non significa que interactúe dun modo completo con todas as súas calidades, xa que esa relación é parcial e limitada.”

Seguindo ese camiño para analizar o pensamento filosófico de Harman, Brais Arribas consegue situar os lectores perante unha visión ampla e pormenorizada dunha das obras fundamentais do realismo especulativo e da filosofía actual.

Publicación sen periodicidade fixa, en formato PDF, a Anotacións sobre literatura e filosofía pódese acceder de balde.

Para descargar gratuitamente o artigo de Brais Arribas en formato PDF, calque sobre a ligazón seguinte:

“En procura da realidade”

 

 

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

“Unha das maneiras de ser libres é a creación artística, a poesía.”

Entrevista con Chus Pato en “Sermos Galiza”

No suplemento cultural de Nós Diario, publícase este sábado, día 9 de xaneiro, unha conversa de Manuel Xestoso, crítico literario e poeta, con Chus Pato. A entrevista xira arredor da publicación da Edición do Vixésimo Aniversario de m-Talá e da edición da Obra completa da autora de Charenton. Coincidindo con esta entrevista, o xornal tamén inclúe unha recensión do poemario escrita por Inma Otero Varela.

Da interesante entrevista, salientamos a concepción da poesía no marco da arte moderna e a súa relación coa liberdade:

“creo que m-Talá é un libro moi liberador, como toda a poesía. Os sapiens temos moitas maneiras de ser libres e unha delas é a creación artística e, en concreto, a poesía. O poema, aínda que fale dos temas máis sombríos, sempre permite esa liberación.”

Sobre esa importancia do poema volve Chus Pato ao afirmar que

“O poema trata de atravesar a linguaxe instrumental para chegar a unha palabra común, unha palabra para todos e que atope a liña do sentido. Non se trata de ‘entender’ o poema, senón de que é o que fai o poema coa lingua: se non a toca, non hai poema.”

Cuestión que amplía ao responder a unha pregunta de Manuel Xestoso sobre “a lingua como produción material” e “a súa [de Chus Pato] negación da oposición entre natureza e cultura”:

“Teño escrito que a natureza sapiens é a linguaxe. Non entendo o ser humano máis alá de ser un mamífero. Non contemplo esa separación da natureza: a natureza son eu, o meu corpo. A cultura é unha tecnoloxía da natureza. A partir de Hordas de escritura [2008] este tema aparece moi frecuentemente na miña obra.”

A poeta e padroeira da Fundación Euseino? tamén fala do papel desta institución independente no panorama cultural galego:

“Euseino? non é só unha editorial, senón un proxecto de intervención cultural creo que da máxima importancia para a cultura galega.”

Pola súa banda, Inma Otero, na súa recensión “Milfollas para vinte anos”, salienta as características da Edición do Vixésimo Aniversario de m-Talá:

“o estimulante que resulta a lectura con perspectiva das variantes, das características formais das diferentes edicións do poemario e dos estudos críticos que dan conta do impacto que obtivo o libro cando apareceu no ano 2000”.

O artigo continúa cunha interpretación do poemario de Chus Pato desde unha suxerente poética da crueldade, onde a crueldade sería unha metáfora da materia e, en última instancia, do Caos que esta implica e das posibilidades que, contra unha determinación transcendente, o Caos (na filosofía de Quentin Meillassoux, por exemplo) abre á xustiza:

“Tense dito que a súa obra é críptica, seguramente pola exuberancia. É rica en referencias culturais e en intensidade. E a dificultade está en conseguir que o intelectual non obstrúa a rabia, o sanguíneo, o sádico. Prodúcese unha evisceración lacerante, tamén do cerebro, que se ofrece crúa no poema.”

Relación entre materia e poema que entendemos asenta este último como cousa. De tal xeito que a produción, a poiese, non quedaría determinada pola súa orixe autorial centrada no suxeito:

“Non é un tránsito lingüístico. O poema aséntase e desde os seus alicerces mestizos só pode ser contemporáneo. […] Porque a posición do suxeito poscatastrófico xa non é central. Tampouco a do suxeito que se agoche detrás de enunciación (de aí a multifrenia) […]”

Unha lectura ben suxerente que propón unha recepción de m-Talá desde fóra dos círculos da cultura referencial e humanista do modernismo.