Un lugar para as persoas que escriben e len

Inicio de actividades en Euseino? Social

No mes de outubro, iniciamos as actividades en Euseino? Social, na rúa de México 37 de Vigo, cunha programación que combina encontros con escritoras, coloquios, presentacións e escritura creativa. Nesta ligazón Localice a sede da Fundación Euseino?

  • 7 de outubro, 19,30 horas

    As duelistas: escrituras enfrontadas.

    Berta Dávila en diálogo con Arantza Portabales.

    Dúas concepcións da novela diferentes, mesmo afastadas. Dúas estratexias narrativas a xogaren o mesmo xogo da ficción.

Berta Dávila

A autora de Illa Decepción e Carrusel vai revelar as súas estratexias de escritura. ¿Como se inicia unha novela de autorrepresentación? ¿Que conflitos xorden entre a realidade empírica da autora e a realidade ficticia da narradora? ¿Cales son as dificultades para conseguir que a persoa lectora entre nese mundo virtual?

Arantza Portabales

Quen escribiu Beleza vermella e A vida secreta de Úrsula Bas intentará explicar como se pode escribir a mesma novela de dúas maneiras diferentes. Como a mesma autora se pode transmutar en Úrsula Bas, unha muller decepcionada, e no seu antagonista Nolimits.Psycho, un ser dominante que vai alén de todo o aceptable.


Dúas autoras, dúas formas diferentes de escribir e entender a literatura. Do mundo persoal e cotiá, case íntimo, ao máis estraño e violento, practicamente alleo. Escrituras enfrontadas nun diálogo coma se de dúas xogadoras de xadrez se tratase. ¿Cal delas pode esclarecer máis e mellor a arte narrativa?

Reserve a súa praza

Se o desexa, pode reservar a súa praza facendo unha achega de 3, 5 ou 10 euros, ou acceder de xeito libre con preinscrición mais sen reserva de praza. As achegas hanse empregar exclusivamente para atender os gastos das participantes e do local. O acceso libre está limitado ás prazas vacantes que queden sen achega.

  • Próximas actividades

    23 de outubro – 6, 13, 20 e 27 de novembro – 14 de decembro

    De 11 horas a 12,30 horas. Rinocerontes e quimeras. Escritura creativa. Obradoiro con Marcos Calveiro.

    28 de outubro, 19,30 horas.

    Coloquio arredor do libro Transhumanismo, de Brais Arribas. Con Rebeca Baceiredo, Inma Otero Varela e o autor.

    4 de novembro, 19,30 horas.

    Presentación do libro O obxecto muller e o xiro ontolóxico, de Inma Otero.

    18 de novembro, 19,30 horas.

    Encontro arredor do cómic Aventuras de T e Ronni, de Maks. Con Federico Fernández, debuxante; Beatriz Fraga, directora da colección Onocrótalo, e o autor.

    23 de novembro, 19,30 horas.

    As duelistas: escrituras enfrontadas. Anxos Sumai en diálogo con Rosa Aneiros.

Literalidade: uso da crítica e uso da literatura

Primeiro, a obra literaria debería ser “algo” e non de “alguén”. Segundo, a literatura é distancia, é representación, non presenza. Terceiro, a literatura non resiste, pola contra, achégase a ese algo que é o máis próximo da febleza.

O suxeito é porque di algo de si mesmo; nesa autorrepresentación é onde reside a potencia do enunciado da autopoiese como causa mundi.

Toda representación está sometida ao suxeito, supostamente só existe aquilo que este é quen de pensar. A partir desa correlación entre suxeito e mundo, a literalidade e calquera material artístico constitúense como inscrición do suxeito.

Finalmente, a representación acaba por se independizar de quen a produce, xa non ten a obriga de acceder a ningunha esencia da cousa representada senón que se converte na forma dunha cousa. As letras, as palabras, as frases son a materia, a literalidade do escrito. Forma do contido e forma da expresión. Iso, no canto de facer da representación algo necesario, transfórmaa nun obxecto totalmente continxente.

Dese xeito, a literatura sitúanos entre os lindes da determinación máis feble que existe, o que nos fai lembrar aos seres humanos a posibilidade de sermos destruídos e, polo tanto, iso obríganos a adoptar unha posición con respecto á continxencia. A posición de quen, sendo continxente, non perdura mais si pode ser digno de perdurar.

Poster Kleine Dadasoirée Haagsche K.K., Proof
Cartel dunha “soirée” dadaísta. Atribuído a Theo van Doesburg.

Contra a voz como posesión dun son

A representación carece de voz porque é cousa, non se pode posuír, só se pode utilizar. A reificación amosa ao suxeito que as cousas non se poden posuír, que só se poden usar. A obra non pertence ao autor; o dono dun coche non o posúe, úsao como símbolo e como método de transporte. A posesión única é o corpo, ese é o motivo polo que a consunción é o derradeiro reino do suxeito, que se consome a si mesmo; corpo e suxeito son indistinguibles. Por iso a voz tamén é propia, porque é do corpo, do suxeito, outorga identidade.

Mais a obra, como cousa, como literalidade, existe sen o autor e as súas limitacións epistemolóxicas (a verdade) e morais (o correcto). Por iso non nos preocupa a relación entre vida do autor e vida da obra.

Cómpre pensar na literatura noutros termos: para pensar, cómpre facelo sen esa limitación inicial. Tamén para escribir. O suxeito está obsesionado pola finitude, así e todo, escribir é situarse “despois da finitude”. A obra, como cousa, existe sen a autora e as súas limitacións. Velaí a marabilla.

Reificación do autor

A literatura ten consecuencias na vida de quen a escribe. O efecto da obra no suxeito que a produce é o dunha reificación: o autor vese como cousa, perde logo o seu estatus central de dador de senso. O suxeito faise cousa, iguálase ontoloxicamente aos obxectos. A obra amosa á autora que o senso xa non depende dela, a obra ten senso de seu, existe e relaciónase con outras obras sen necesidade de que autora interceda. A autora desaparece como suxeito.

Os pensadores que defendían a morte do autor tiñan razón, só que a tiñan nun senso diferente ao que eles pensaban. O autor desaparece ao aparecer a obra mais non como un efecto da negación dos límites da representación literaria senón como unha consecuencia da súa afirmación absoluta. Enganábanse por aterse ao relativismo da representación como limitación; todo o contrario, a obra literaria é un acceso ao absoluto, a representación non é limitación ningunha, a linguaxe non é a finalidade, a finalidade é a reificación. Cousa con cousa: “o soño ao soño e a frauta ao ton”, como dicía Verlaine.

Esa perda de centralidade da autora como dadora de senso produce a inseguridade necesaria para volver a producir. A producir arte, literatura. Pola contra, esoutra literatura que Verlaine describe como “e todo o demais é literatura” escríbese desde outra posición, a da seguridade, por iso carece de consecuencias.

A crítica literaria describe que clase de consecuencias desencadea a igualdade ontolóxica entre obra e autor.

A seguridade do anecdotista

O anecdotista é aquel que conta historias inéditas, é dicir, sen transcendencia pública. As anécdotas non lle afectan ao que as refire porque as adubía con ironía ou con certo exotismo, en calquera caso, ao contalas distánciase delas coma se fosen algo desatinado, curioso, unha rareza da que é mellor non contaxiarse ou un feito ao que é mellor non lle dar unha importancia excesiva, un feito sen trascendencia.

A do anecdotista é unha artesanía porque non ten consecuencias para quen a exerce. Non é unha arte.

Pola contra, todo o que di o escritor ten trascendencia pública; as palabras aféctanlle. Despois de falar, a escritora queda comprometida. O que produce o artista inflúe nel, a obra é unha cousa que establece relacións, que compromete o seu autor. Comprometerse é facer algo, producir o que se ten diante.

A obra, a súa literalidade, compromete a existencia de quen escribe, reafírmaa e fraxilízaa simultaneamente; fai que o autor sexa digno de perdurar ao tempo que lle amosa a súa maior febleza.

Arte antiemocional

A literatura suspende os efectos emocionais. Así a obra convértese en cousa, deixa de depender da consciencia do suxeito, pois a emoción é o movemento da alma que representa a consciencia de si. A emoción compara un estado de consciencia con outro. Mais a literalidade non ten consciencia, non lle afectan os límites epistemolóxicos nin morais do autor. A obra, como cousa, ten igual entidade ca o suxeito que a produce, xa non necesita referirse a el, representalo como consciencia.

A literalidade é efectiva cando deixa de selo. Cando suspende as emocións e, en consecuencia, anula a intensidade. A obra deixa de compararse consigo mesma e obriga o suxeito a mirar o mundo, que é outro mundo, o da literalidade. Esa suspensión da verosemellanza e da corrección fai que as emocións tampouco sexan cousa plausible.

¿En que consisten —ou como se elaboran— os chamados “efectos emocionais” da lectura de literatura? Nas carencias da súa interpretación.

A suposta inocencia da emoción non vale nin ao principio nin ao final; a inocencia non existe na arte porque esta é afiliativa: quen le afíliase a un mundo, a un campo de senso, toma unha decisión. No outro extremo, só na filiación hai inocencia porque non depende dunha decisión. O fillo é inocente de descender de alguén, os que decidiron foron os pais.

Necesitamos a crítica literaria porque a lectura inmediata, presuntamente aconceptual, é en realidade a máis conceptual de todas, só que os seus conceptos son os da pura banalidade e por iso non se fan notar como tales. Para evitar esa conceptualidade trivial que vén dada, é preciso todo o traballo da “interpretación”, que non ten como función instaurar outra conceptualidade, desta volta a que sería a boa, senón desaparecer e deixar quedar pura e simplemente a literalidade. A obra. A inocencia que vale é a que está ao final; a do principio é o contrario da inocencia.


Descargue e lea o poema “Arte poética”, de Paul Verlaine, en tradución rimada de Carlos Lema:

Berta Dávila, nova directora da colección Rúa do Lagarto

Dedicada á literatura menor, á escritura nos lindes

A poeta e novelista Berta Dávila encargarase da dirección e edición da colección Rúa do Lagarto, liña editorial de Euseino? dedicada á literatura e que está inspirada na idea de literatura menor. Neste caso, “menor” quere dicir aquela que elabora maquinaria literaria, fundamentalmente narrativa, que non está obrigada a respectar os estándares da literatura homologada, industrial. Así e todo, non se trata de literatura de vangarda senón de obras literarias que, en aparencia febles, son dignas de perdurar.

Así presenta Berta Dávila a colección que, a partir de hoxe, comeza a dirixir:

  • “Un lugar para o que se escribe nos lindes, unha colección para a literatura aparentemente menor. Non aspira á rotundidade das grandes avenidas planificadas de xeito preciso senón á factura parcial das calellas que se constrúen a si mesmas co pasar do tempo. Celebra o que a uniformización da literatura entendida como mercadoría censura: o defectuoso, a brevidade, o ambiguo e o indeterminado.”

A colección recollerá obras de extensión breve, de ata 20.000 palabras (entre 50.000 e 100.000 caracteres con espazos): ficción en forma de nouvelle ou de conto e relato, cartas e diarios mais tamén xéneros híbridos e singularidades. Serán os obxectos literarios que queiran aparecer nela os que definan e configuren a súa arquitectura.

Rúa do Lagarto é un rodeo fértil ao camiño recto: a escritura como anomalía.

Nesta colección foi onde se publicou, no ano 2012, o primeiro título de Euseino? Editores, un libro de relatos de Beatriz Fraga titulado O Rei Portador e outras historias.


Para propoñer a publicación dun orixinal, calque na ligazón:

Envío de orixinais

Visite a páxina da colección en

Rúa do Lagarto