Apuntamentos sobre o materialismo especulativo

  1. O pensado non se afasta do mundano, kósmos noetós non está nunha posición xerárquica máis elevada ca kósmos aisthetós porque ambos os dous son continxentes. O novo materialismo especulativo artella o pensamento a partir de dúas nocións principais: a continxencia e a factualidade.
  1. Enfatízase a continxencia da materia e diríxese o interese a pensar prescindindo dun correlato, isto é, dun transcendente ou un inmanente que estableza a dominación do que pensa sobre o pensado. Pensar será, en diante, acceder a un mundo non-dado. O continxente non é necesariamente verdadeiro nin necesariamente falso.
  1. A idea, como acción do pensamento, é unha acción do corpo. A mente non pensa o corpo como separación entre materia e espírito, o que non quere dicir que o corpo determine o pensamento, do mesmo xeito que o pensamento tampouco non determina os movementos do corpo. O corpo é ontoloxicamente anterior ao pensamento, xa que constitúe o lugar da irrupción deste.

 

Geological_magazine_(1905)_(14781892364)

A foto reproduce parte dunha placa calcárea cuberta con restos de fósiles de Trilobites da época Cámbrica Superior (algúns sinalados con números), de Yen-tsy-yai, Shantung, China. Obtida polo Rev. Samuel Couling, M.A. The Geological Magazine, déc. V, vol. II, 1905.

 

  1. Materia non é identificable con “natureza”. Como sinala Quentin Meillassoux, a natureza é unha orde determinada por constantes específicas que determinan, no seu interior, un conxunto de posibles ou “potencialidades”. Polo tanto, a materia é unha orde ontolóxica primordial; trátase do feito polo que debe existir algo e non nada: velaí os seres continxentes. Pódense imaxinar infinidade de mundos materiais gobernados por leis diferentes, que serían “naturezas” diferentes, todas elas igualmente materiais.
  1. Segundo Meillassoux, a segunda característica da materia é negativa, designa os seres continxentes non-vivos e non-pensantes. No seu mundo, vida e pensamento constitúense a partir dunha base de materia inorgánica á que eles retornan. Toda materia pódese destruír a si mesma mais non se pode destruír a posibilidade do ser continxente nun estado materialmente puro.
  1. O ser non depende do pensamento, logo non está necesariamente vencellado ao suxeito; os atributos do suxeito non son os atributos do ser. De aí que a ausencia do pensamento preceda o pensamento. É posible pensar o ser, isto quere dicir que o materialismo é un racionalismo in sensu lato; a razón non son os seus límites, xa que a posibilidade de establecelos tamén abre a posibilidade de amplialos. Isto sitúa o racionalismo na crítica das concepcións transcendentes e da limitación do coñecer.
  1. O cogito domina todo o pensamento da Idade Moderna, incluído o máis decididamente anticartesiano. Esa dominación establécese a partir do correlato. A crítica do correlato é o punto de partida do materialismo especulativo.
  1. Desde a irrupción do ser humano, é posible pensar o absoluto. A crítica do correlato supón considerar subxectividade e obxectividade non dependentes entre si. O pensamento racional sobre algo xorde da observación da súa representación.
  1. Non unha crítica do ser senón unha crítica do suxeito cognoscente. O “transfinito” ou a “pluralización inclausurable das calidades infinitas” (Meillassoux, Quentin, Après la finitude. Essai sur la necessité de la contingence, París: Éditions du Seuil, [2006] 2012, páx. 154).

 

***

Escolio

A) Da materia.— O acto de significación como un xesto real alleo ao dominio do signo. A materia compón complexos obxectuais, o modo de acción do xesto é enactivo, exterior a calquera modalidade de presentación previa.

B) Do suxeito.— Nos campos de senso efectúase o final do proceso estético xenuíno, isto é, dun proceso perceptivo no que a aísthesis (sensación) se despraza ao campo de senso da materia e da súa combinación produtiva. Tendo en conta que a noción de campo de senso (Sinnfeld) é, segundo Markus Gabriel, o acceso ao significado mediante “o acceso a un ámbito obxectual potencialmente independente da linguaxe e xeralmente independente da representación” (Gabriel, Markus, Il senso dell’esistenza. Per un nuovo realismo ontologico, Roma: Carocci Editore, 2012, páx. 69).

C) Da existencia.— O ser dáse coa súa irrupción nun campo de senso. A noción de irrupción é o comezo da Aufhebung, ou modulación, no transfinito.

 

A crítica recomenda “Tempo sen devir”

Tres críticos literarios galegos seleccionan este mes Tempo sen devir, o libro de Quentin Meillassoux e Anna Longo publicado na colección Casabranca, entre os recomendados na Tabela dos Libros do blogue Criticalia. Francisco Martínez Bouzas, Inma Otero Varela e Armando Requeixo sitúan este libro nos postos quinto, cuarto e quinto, respectivamente, das súas preferencias como lectores. A característica principal da “Tabela dos Libros” é que se elabora a través dunha votación pública, isto é, que os votos recibidos por cada un dos títulos seleccionados polos cinco críticos literarios que participan nesta sección da bitácora de Armando Requeixo se publican a carón do resultado final da votación. Dese xeito pódense saber as preferencias de cada crítico e, polo tanto, comparar entre si os distintos títulos seleccionados e as escollas de cada un dos críticos e críticas participantes, ou mesmo contrastalas coas doutros lectores ou lectoras.

No libro Tempo sen devir reúnense o ensaio de Quentin Meillassoux que lle dá título e o textoContinxencia e liberdade: unha comparación entre materialismo especulativo e ciencia experimental“, do que é autora Anna Longo. O ensaio de Meillassoux é unha síntese eficaz da súa estratexia filosófica, denominada polo autor materialismo especulativo; pola súa banda, no ensaio de Anna Longo proponse unha comparación entre ese mesmo materialismo especulativo e a ciencia contemporánea.

Ambos os textos amosan a importancia da filosofía actual na súa estreita vinculación co pensamento científico.

L'Assiette au berre-6

Debuxo de Poulbot publicado no semanario satírico “L’Assiette au beurre”, París, maio de 1903.

 

Publícase “Tempo sen devir”, de Quentin Meillassoux

Poucas veces se atopa unha obra que non só acada os máis altos modos de pensamento senón que establece novos modos de seu, transformando o campo todo no que intervén. Iso é o que precisamente fai Quentin Meillassoux.  —Slavoj Zizek

Neste mes de decembro, Euseino? Editores pon nas librerías Tempo sen devir, de Quentin Meillassoux, ensaio que representa unha síntese eficaz da súa estratexia filosófica, denominada materialismo especulativo. O xiro cara ao realismo e cara ao materialismo é un dos feitos máis relevantes acontecidos na filosofía durante a primeira década deste século. Malia desbotar a posición idealista tradicional, a filosofía permanecía nun estadio igualmente antimaterialista baixo a forma do que Quentin Meillassoux chama “correlacionismo”. Fronte a este pensamento filosófico recluído nos límites do suxeito, o xiro especulativo centra a súa atención nunha concepción nova do materialismo e do realismo, realismo e materialismo que agora xa non están condicionados polo correlato humano-mundo nin polas súas representacións.

Alain Badiou escribiu:

Non é esaxerado dicir que Quentin Mei­llassoux abre na historia da filosofía […] un vieiro novo […] instala o pensamento nunha relación completamente diferente coa experiencia do mundo […] autoriza outra volta a que o destino do pensamento sexa o absoluto e non os fragmentos e relacións parciais nas que nos compracemos.

Segundo Meillassoux, é precisamente porque a ciencia describe unha realidade absolutamente precedente e independente respecto de calquera suxeito, como é o caso da realidade ancestral, polo que é necesaria unha filosofía capaz de lexitimala, un realismo non inxenuo que evite simultaneamente o que el denomina correlacionismo e a metafísica dogmática.

O volume complétase cun ensaio de Anna Longo no que se propón unha comparación entre o materialismo especulativo de Meillassoux e a ciencia contemporánea ou ciencia da complexidade.

Consiga o seu exemplar:

Na internet
(gastos de envío gratuítos para quen estea subscrito ou se subscriba á Carta de Información)

Nas librerías

 

Cuberta+lombo