As primeiras autoras

En 1690, Madame d’Aulnoy publica en París unha novela titulada l’Histoire d’Hippolyte, Comte de Duglas, na que insire «L’Ile de la Félicité», recoñecido como o primeiro conto de fadas literario. Decontado, aparecen outros contos de diferentes autores, que publican os seus relatos normalmente baixo a forma de escolmas. O conto de fadas convértese axiña nunha moda que se espalla nos salóns mundanos e na Corte parisiense ao longo da década derradeira do século XVII.

A historia e a crítica literarias, ata o comezo do século XX, soamente lembran dese período o nome de Perrault. Así e todo, os contos de fadas foron escritos maioritariamente por mulleres que, co pano de fondo da “Querelle des Anciens et des Modernes”, participaron na constitución dun xénero que se había converter no soporte privilexiado da escritura feminina en procura de recoñecemento.

Madame D'AulnoyLes Histoires sublimes et allégoriques d’H.-J. de Castelnau de Murat

Existe, entón, unha correlación entre o conto de fadas e a escritura feminina, sobranceiramente no que se refire á emerxencia da muller-autora na segunda metade do século XVII. De por parte, a importancia do xénero do conto de fadas acrecéntase de considerarmos que estivo implicado na polémica entre antigos e modernos (“Querelle des Anciens et des Modernes”, 1687) que supuxo a renovación dos cánones clásicos da forma literaria, enfrontando nomeadamente a Boileau e a Perrault. O abandono dos modelos ríxidos do clasicismo significou o comezo do espallamento da literatura ao conxunto da sociedade.

Realizábase dese xeito un cambio de paradigma, xa que, a partir dese momento, a tradición oral de orixe popular entra a formar parte da literatura; xurdindo ademais a noción de orixinalidade, ata daquela non valorada debido ao influxo da forma literaria clásica, como un dos criterios que en diante habían dominar a escritura literaria.

O acceso das mulleres ao estatuto de escritoras está, pois, relacionado co cultivo do conto de fadas e co feito de ser este xénero literario un dos renovadores do canon polo seu papel fundamental na incorporación da tradición oral na literatura escrita. A aparición do xénero do conto de fadas inscríbese no cultivo da escritura por narradoras que, influenciadas polas novelas da xeración anterior, se entregan á narración novelesca centrada nos sentimentos. Esta proximidade da novela e do conto de fadas ten que ver coa inclusión de contos de fadas no texto das novelas, fenómeno que está nas orixes da formación deste último xénero literario. Outra característica común ao conto e á novela da época é a preeminencia, nos dous xéneros, de mulleres escritoras; de feito, o xénero novelesco, que se espalla durante a primeira metade do século XVII, pertence maioritariamente á denominada literatura feminina “afectada” ou escritura do sentimento.

Entre estas escritoras precursoras do conto de fadas, cómpre salientar a Mesdemoiselles Lhéritier (1664-1734), Bernard (1662-1712), de La Force (1650-1724) e a Mesdames d’Aulnoy (1650-1705) e de Murat (1670-1716), que publicaron a súa obra durante a derradeira década do século XVII.

A retórica do conto de fadas feminino asóciase decote co seu valor pedagóxico, co marabilloso e coa lección moral dos contos; pola contra, o argumento da pedagoxía moral está inxustificado, xa que, no contexto da superación da estética literaria clasicista e no do acceso das mulleres ao estatuto de escritoras, o conto de fadas adquire outra funcionalidade. Trátase, en efecto, dunha retórica que, para as mulleres escritoras do século XVII, representa un medio de evitar a censura ao denunciar a hexemonía da razón instrumental masculina sen asumir o discurso dominante, centrado nunha idea restrictiva do racional. O recurso á retórica do fantástico, con figuras coma a da fada, cuestiona a vontade de verdade e a súa conseguinte aplicación ao saber e á dominación como funcións únicas do pensamento racional.

Dulac, o soñador de soños

O pase de diapositivas require JavaScript.

Caleidoscopio dos contos, 7

Edmund Dulac (1882- 1953), francés de nacemento posteriormente nacionalizado británico, transládase aos vintedous anos a vivir a Londres. Colabora con Pall Mall Magazine, publicación periódica na que tamén debuxan Rachkam e W. H. Robinson. Comeza a súa relación coa cditorial Hodder&Stoughton cando o contratan para ilustrar As mil e unha noites (1907); esta relación manteríase durante varios anos, dedicándose fundamentalmente Dulac á ilustración de libros de contos en edicións de luxo, entre eles A tempestade, de William Shakespeare, as Rubaiyat de Omar Khayyam, A Bela Dormente e outros contos de fadas, The Bells and Other Poems, de Edgar Allan Poe, este último con vinteoioto imaxes en cor e tamén ilustracións a unha tinta. Gran afeccionado á estampa xaponesa e á miniatura persa, Dulac amosa a influencia destas estéticas nas ilustracións de Simbad the Sailor and other Tales from the Arabian Nights (1914).

Frontispicio Arabian Nights

Durante a Gran Guerra, Dulac colabora co “esforzo de guerra” cando a editorial Hodder&Stoughton lle pide facer unha compilación dos seus traballos. Así, en 1915, publicase Picture Book for The Red Cross en beneficio da Cruz Vermella.

Despois da primeira guerra mundial colabora no xornal The Outlook entre 1919 e 1920 e tamén traballa como escenógrafo e caricaturista, participando na realización de decorados e vestiario para ballets. Malia algúns traballos de ilustración, a súa subsistencia faise máis difícil polo que se ten que dedicar a debuxar traballos de decoración, cartas de baralla, caixas de chocolate e de galletas, billetes de banco e selos de correos. Recibe a encarga de debuxar os selos de correos de Gran Bretaña e os dos xogos olímpicos de Londres do ano 1948. Tamén son seus os deseños dos billetes da Francia libre durante a Segunda Guerra Mundial.

Fairy Book

O libro ilustrado por el, titulado Stories from Hans Christian Andersen (1911), inclúe sete contos do escritor dinamarqués, entre os que se encontran A raiña das neves e O traxe novo do emperador. O libro, de grande formato, está ilustrado con vinteunha imaxes.

Grande acuarelista, delimita o debuxo baseándose nas gamas de cores para evitar o delineado e darlle así unha maior suavidade. A evolución cromática vai das cores máis suaves e augadas dos seus primeiros traballos ás cores máis intensas e brillantes do período final. A súa obra ten unha clara influencia oriental e moitos das súas ilustracións unha orientación modernista.