Novo número de Anotacións sobre literatura e filosofía

No número 12 de Anotacións presentamos un autor novo cunha achega teórica que xorde dunha experiencia concreta. Pensamento sobre a arte, a estética e a súa función social. O común e o réxime da arte. Trátase de Rubén Salgado e o seu ensaio títulase “A detonación estética do común. Explorando a emancipación das prácticas estéticas hexemónicas”.

O autor sitúase baixo a seguinte advocación de Paolo Virno: “cando a linguaxe se converte no principio fundamental polo cal se organiza a realidade social, toda a realidade social se converte en estética”.

Polo tanto, o terreo común para a arte e a política nunca é o do contido senón o da forma. Na arte soamente hai política na esfera formal porque “incluso a arte que está afastada da arte comprometida toca de paso a realidade social e política”. Mais as formas artísticas vangardistas foxen de calquera medida proporcional da mesma forma que a produción en masa de bens no neocapitalismo. O estético e o político non teñen nada en común dende o punto de vista substantivo. A resistencia social e a estética encóntranse soamente nunha investigación formal debido a esa desproporción da unidade de medida.

Ademais de Virno, no ensaio de Rubén Salgado cómpre salientar dous pensadores máis: Jacques Rancière, coa súa análise dos réximes estéticos da arte, e Tony Bennett, que polemiza co anterior sobre o conflito existente entre dous usos diferentes da linguaxe. Bennett non entende ese movemento paradoxal de desmedida como algo exclusivo do réxime estético da arte —a desmedida vangardista á cal se refire Virno— senón como unha característica paradoxal do discurso estético tras a revolución estética de dous séculos atrás. Esa é a razón pola que Bennett sitúa a devandita incoherencia como pertencente a un trascendentalismo kantiano que, polo tanto, aínda perduraría no pensamento de Rancière.

Mais, ¿como se pode “subverter” efectivamente a universalización dominante da dinámica neocapitalista? ¿Haberá que asumir o rol de resistencia fóra do terreo institucional, utilizando a estratexia do “éxodo” autonomista, ou haberá —pola contra— que traballar na institución transformando a práctica desde dentro? Así, segundo Salgado, a emancipación terá que pensarse en termos de linguaxe co uso de narrativas diferentes para respectar a natureza heteroxénea dos comúns.

Para elaborar a súa reflexión teórica, Rubén Salgado parte dunha experiencia concreta: o caso do Cluster e o Dialecionario.

O presente artigo non foi en realidade unha investigación iniciada dende un debate teórico particular […] senón que foi desta rede [o Cluster], e da súa práctica subversiva e sen precedentes no panorama cultural da arte contemporánea, de onde xermolou o marco teórico do que parte o debate precedente. […] Entre 2011 e 2013, oito organizacións europeas e de Oriente Medio, dedicadas á arte visual contemporeánea, conformaron unha rede internacional chamada Cluster […]: CAC Brétigny, en Brétigny-sur-Orge, París; Casco – Office for Art, Design and Theory, en Utrecht; CA2M Centro de Arte Dos de Mayo, en Móstoles, Madrid; The Israeli Center for Digital Art, en Holon, Tel-Aviv; Les Laboratoires d’Aubervilliers, en Aubervilliers, París; P74 Center and Gallery, en Liubliana; The Showroom, en Londres, e Tensta Konsthall, en Estocolmo. Os membros da rede atópanse todos en zonas da periferia destas cidades, as cales posúen poboacións migrantes significativas e nas que se acadan niveis grandes de pobreza e desemprego. A lóxica da que partiu este proceso colaborativo foi a de entender “a maneira na que as organizacións operan en relación cos seus contextos locais e coas expectativas específicas dos investidores e dos medios de comunicación”.

Velaquí un autor novo, un xeito novo de enfrontarse ao fenómeno artístico.

Publicación sen periodicidade fixa, en formato PDF, Anotacións sobre literatura e filosofía pódese descargar de balde.

Para descargar gratuitamente o ensaio de Rubén Salgado en formato PDF, calque sobre a ligazón seguinte:

A detonación estética do común